Skip to content

Potomkowie nazistów. Przerwane milczenie

Marzec 1, 2014

Jak to jest być córką lub synem nazisty? Wnuczką lub wnukiem masowego mordercy? Nosić nazwisko Himmler lub Hoess i nie móc powiedzieć, że to przypadkowa zbieżność nazwisk?

Gdy rok temu wybierałam się na debatę Czy zło jest dziedziczne? Jak dzieci nazistów radzą sobie z dziedzictwem ojców?, nie sądziłam, że poprzedzający ją film Dzieci Hitlera aż tak mnie poruszy. Spodziewałam się krótkiego dokumentu wypełnionego materiałami archiwalnymi i przekazami „z drugiej ręki”. Tymczasem izraelskiemu dokumentaliście Chanochowi Ze’eviemu udało się dotrzeć do wnuczki Himmlera, siostrzenicy Goeringa, córki Goetha, wnuka Hoessa, syna Franka, którzy zdecydowali się opowiedzieć przed kamerą o tym, jak sobie radzą z przerażającym dziedzictwem ojców.

W przypadku wnuka komendanta obozu w Auschwitz kamera rejestruje nie ustną relację, lecz „na żywo” dokumentuje proces jego konfrontacji z przeszłością, towarzysząc czterdziestoletniemu Rainerowi Hoessowi w podróży do Oświęcimia. Odwiedzenie willi, w której jako dziecko mieszkał jego ojciec, jest dla Rainera Hoessa prawdziwym wyzwaniem.

Dzieci HitleraDzieci Hitlera2Z powieszonym kilkadziesiąt lat wcześniej za zbrodnie hitlerowskie  Rudolfem Hoessem teoretycznie poza pokrewieństwem biologicznym nie ma nic wspólnego. Jednak władcza postawa dziadka na historycznym zdjęciu przywołuje wspomnienie jego własnego – okrutnie bijącego go w dzieciństwie – ojca i sprawia, że historie się nakładają. Społeczny aspekt historii rodzinnej splata się z bolesnym doświadczeniem osobistym.

Wchodząc do ogrodu, w którym zrobione zostało zdjęcie dziadka, Rainer Hoess zdaje się „mierzyć” z oboma. Z widocznym oporem staje w „pozycji siły”, jaką na historycznym zdjęciu przybrał Rudolf Hoess – pochylony do przodu i oparty rękoma o murek niczym zza katedry spogląda z góry na ogród. Aż coś się we mnie wzdryga, kiedy to oglądam, a przez głowę przelatują historie z książki Alice Miller Zniewolone dzieciństwo.

Rainer Hoess nie tylko odwiedza willę, w której mieszkała jego rodzina, ale także spotyka się na terenie obozu z grupą młodzieży z Izraela. Niewyobrażalny ból i cierpienie, jakie dochodzą do głosu w miejscu kaźni, odbiera głos uczestnikom spotkania. I choć w pewnym momencie obecny na spotkaniu były więzień obozu obejmuje Rainera Hoessa, to nie ulega wątpliwości, że pojednawczy gest nie jest symbolicznym zamknięciem historii. The case is not close – jak podkreśla podczas debaty Ze’evi.

To początek pewnego etapu w przetwarzaniu traumy. Zdaniem reżysera, przedstawiciela trzeciego pokolenia ocalonych, w Izraelu dopiero teraz, ponad 60 lat po II wojnie możliwe stało się mówienie o historii inaczej niż przez powtarzanie oficjalnej wersji.Wielu ocalonych dopiero teraz jest w stanie rozmawiać z bliskimi o swoich własnych doświadczeniach. Często po raz pierwszy rodzinne historie opowiadają nie dzieciom, a wnukom. Wnuki zadają pytania na tematy, które ocaleni wobec dzieci pomijali milczeniem. Teraz milczenie zostało przerwane.

Podczas pracy nad filmem reżysera zaskoczyło podobieństwo w przetwarzaniu historii przez potomków ofiar i potomków zbrodniarzy – to, że pierwsze pokolenie nie mówiło, drugie się odcinało i dopiero trzecie podejmuje rozmowę.

Debata Czy zło jest dziedziczne. Jak dzieci nazistów radzą sobie z dziedzictwem ich ojców? odbyła się 25.04.2013 w Warszawie w ramach Międzynarodowego Festiwalu Filmowego ŻYDOWSKIE MOTYWY.

Czy syn Hansa Franka czuje się odpowiedzialny za czyny ojca?
Dlaczego córka Göringa zdecydowała się na sterylizację?

W dyskusji udział wzięli: Anna Bikont, Jacek Pałasiński, Chanoch Ze’evi oraz Martin Pollack.

Ciekawy jest też wywiad z reżyserem: Wywiad z reżyserem Dzieci Hitlera, czyli spojrzeć w oczy diabłu

Reklamy
Dodaj komentarz

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: